گلستانه

"یکدیگرند"یا "یک پیکرند"؟

همه ی ما با این بیت سعدی آشنا هستیم و غالبا آن را این طور می نویسیم و می خوانیم:

بنی آدم اعضای یکدیگرند

که در آفرینش ز یک گوهرند

ولی شادروان استاد سعید نفیسی معتقد است که صحیح این بیت چنین است:

بنی آدم اعضای یک ژیکرند

که در آفرینش ز یک گوهرند

وی دو دلیل برای نظر خود اقامه می کند:

۱.در زمان سعدی یک نوع خط رواج داشته که همه ی مردم با آن می نوشتند و به آن "خط تعلیق"می 

گفتند.در خط تعلیق معمول بوده است که برای تند نوشتن گاهی بعضی حروف را که باید جدا بنویسند

به هم می چسباندند.مثل خط شکسته ی امروز.از آن جمله در کلمه "یکدیگر""دال"را به "یا"می 

چسباندند و "پیکر"و"دیگر"را مثل هم می نوشتند.همین بلا به مرور زمان بر سر شعر سعدی هم آمده

و کم کم "یک پیکرند"به "یکدیگرند"تبدیل شده است.

۲.حال از نظر معنا هم که نگاه کنیم. شاعر بزرگی چون سعدی نمی گوید:"بنی آدم اعضای یکدیگرند."

مخصوصا جایی که پس از آن می گوید:

چو عضوی به درد آورد روزگار

دگر عضوها را نماند قرار

شک نیست که عضو یعنی اجزای یک پیکر و یک بدن.وانگهی تصور کنید که اگر "اعضای یکدیگرندو"بخوانیم

چه قدر مضحک می شود.نتیجه این می شود که "من سر شما هستم و شما مثلا دست من هستید."

مرد بزرگی مثل سعدی هرگز این طور حرف نمی زند.

                                                             از کتاب ریاضی دلاویز در ادب گهرریز ـ احمد شرف الدین

+ نوشته شده در  ساعت   توسط ناطقیان  |